หลายๆ ท่านคงเคยกรอกแบบสอบถาม ไม่ว่าจะเป็นการทำแบบ สอบถามโดยไม่ทราบมาก่อน เช่น ตามห้างสรรพสินค้า ตามจุดชุมชนต่างๆ หรือการสอบถามโดยที่ท่านทราบล่วงหน้า เช่น การกรอกแบบสอบถามประเมินสินค้าเมื่อท่านซื้อหรือได้ทดลองใช้สินค้า ซึ่งจะเป็นได้ว่าหลายๆ บริษัทได้ให้ความสำคัญเป็นอย่างมากกับข้อมูลเหล่านี้ เพราะข้อมูลที่เก็บได้จะมีประโยชน์เป็นอย่างมากในการพัฒนาหรือปรับปรุง คุณภาพสินค้าให้ดีขึ้นตามความต้องการของผู้บริโภคอย่างแท้จริง และในปัจจุบัน การทำแบบสอบถามไม่ได้จำกัดอยู่แต่การกรอกในแผ่นกระดาษเท่านั้น

การทำการเก็บข้อมูลหรือแบบสอบถามในลักษณะออนไลน์ หรือผ่านเว็บไซต์กำลังเป็นที่นิยมขึ้นเรื่อยๆ เช่นกัน เนื่องจากเหตุผลหลายประการ โดยเฉพาะในเรื่องของความสะดวกสบาย ,ต้นทุนในการทำการวิจัย และความรวดเร็วในการรู้ผลของการสำรวจได้ทันที (Real Time)

การทำ Online Research แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะใหญ่ๆ ด้วยกันคือ

1. การส่งอีเมลล์ (Email Research)
เป็นการทำการเก็บข้อมูลโดยการเลือกกลุ่มตัวอย่างจากอีเมลล์แอดแดรส ซึ่งส่วนมากมาจากฐานข้อมูลจากการสมัครสมาชิก แต่ก็มีบางบริษัทที่ลงทุนซื้อฐานข้อมูลมาจากบริษัทที่ขายรายชื่ออีเมลล์ (คล้ายๆ กับบริษัทที่ขายชื่อที่อยู่ในการทำ Direct mail นั่นแหละครับ) ลักษณะนี้เราจะควบคุมกลุ่มตัวอย่างของคนที่กรอกแบบสอบถามกลับมาได้ การตอบกลับของกลุ่มตัวอย่างก็จะขึ้นอยู่กับหัวข้อแบบสอบถามว่าอยู่ในความสนใจของพวกเขาหรือไม่ ข้อควรระวังของการทำแบบสอบถามคือ วิธีการในการกรอกจะต้องง่ายมาก เพราะหากวิธีการซับซ้อนวุ่นวาย โอกาสในการตอบกลับก็จะมีน้อยตามไปด้วย และที่สำคัญการส่ง E-Mail ไปหากลุ่มลูกค้าจำนวนมากแบบนี้อาจจะเข้าข่ายการสแปมเมล์ ซึ่งอาจจะสร้างความเสียหายให้กับชื่อเสียงของสินค้หรือบริการของคุณได้

2.แบบสอบถามบนหน้าเว็บ (Web Survey)
เป็นนำเสนอแบบสอบถามลงบนหน้าเว็บ เป็นอีกรูปแบบหนึ่งที่นิยมใช้กันมาก ลักษณะของแบบสอบถามบนหน้าเว็บก็มีหลากหลายด้วยกัน บางครั้งก็ฝั่งอยู่บนหน้าเว็บไซต์เลย หรือบางครั้งอาจจะเป็นลักษณะ Pop Up ขึ้นมาเมื่อเข้ามาที่หน้าเว็บไซต์

วัตถุประสงค์ของการทำแบบสอบถาม
คุณสามารถออกแบบคำถามได้หลายรูปแบบตามความต้องการของคุณ โดยในลักษณะที่เว็บไซต์ส่วนใหญ่นำไปใช้คือการเก็บข้อมูล และความคิดเห็นผู้ที่ใช้บริการเว็บไซต์ เพื่อนำไปปรับปรุงเว็บให้ดีขึ้น หรือไม่ก็สอบถามเพื่อให้ทราบว่าผู้ชมต้องการเนื้อหาแบบไหน จะได้นำมาลงได้ถูกใจ นอกจากนั้น องค์กรต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนยังใช้รูปแบบของ web survey มาทำประชาวิจัย หรือที่เราเรียกกันว่า Poll ที่เราเห็นกันบ่อยๆ เมื่อต้องการขัอมูลความเห็นของประชาชนเกี่ยวกับเรื่องการเมือง

รูปแบบของการทำ Online Survey
ด้วยการทำการสำรวจการผ่านทางออนไลน์สามารถทำได้หลายรูปแบบในการเก็บข้อมูล และมีวิธีต่างๆ ที่จะช่วยทำให้การเก็บข้อมูลมีความหลากหลายและง่ายแก่ผู้ที่มาตอบ

• การให้กรอกข้อมูลลงในช่อง Text Field หรือการช่องว่างเพื่อให้คนที่ตอบแบบสอบถามได้แสดงความคิดเห็นได้ตามต้องการ
• การใช้ Drop Down Menu เพื่อช่วยในการให้คำตอบที่ง่ายขึ้น
• การใช้ตัว Check List หรือ Radio Button ในการเลือกคำตอบที่เป็นปุ่มให้กดเลือกโดยง่าย

การกระตุ้นให้คนมาทำ Online Survey
วิธีส่วนใหญ่ที่มักนิยมให้คนเข้ามาร่วมทำการกรอกข้อมูลในการสำรวจ คือการการแจกของรางวัลให้กับผู้ที่มาร่วมทำแบบสำรวจ โดยรูปแบบอาจจะเป็นการแจกไปเลยหลังตอบแบบสอบถามหรืออาจจะจับรางวัลรายชื่อผู้โชคดีจากการสุ่มจากรายชื่อของผู้ร่วมทำแบบสำรวจทั้งหมด

ข้อดีของการทำ Online Survey Research
มีหลายข้อด้วยกัน ตามที่เกริ่นไว้แต่แรกที่เห็นได้ชัดคือ
1. การได้ข้อมูลมาอย่างสะดวกและรวดเร็ว
โดยผู้เก็บข้อมูลไม่จะเป็นที่จะต้องออกไปตามสถานที่ต่างๆ เพื่อรอให้คนมากรอกแบบสอบถาม แต่จะเสียเวลาเพียงไม่นานในการพัฒนาแอพพลิเคชั่นในการเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลเตรียมไว้ก่อน จากนั้นก็ส่งแบบสอบถามไปยังรายชื่ออีเมลล์ เพียงแค่คลิกเดียว แบบสอบถามก็จะส่งไปหาคนที่เราส่งอีเมลล์ไป หรือนำไปแสดงอยู่ที่หน้าเว็บไซต์ต่าง
2. การวิเคราะห็ข้อมูลอย่างสะดวกรวดเร็ว
การทำ Online Survey เราสามารถวิเคราะห์ข้อมูลของผู้ที่มาตอบแบบสอบถามได้ทันที โดยจะเป็นการประมวลผลจากการทำแบบสอบถามของผู้ที่มาตอบ โดยสามารถเรียกดูได้หลายรูปแบบทั้งเป็นแบบกราฟ หรือการสรุปข้อมูลได้ทันที ซึ่งจะทำให้เกิดความสะดวกและผู้ตอบสามารถรับรู้ผลการสำรวจได้ทันที
3. ต้นทุนในการทำการวิจัยประหยัด
ด้วยการให้บริการผ่านหน้าเว็บไซต์และ ไม่จำเป็นต้องใช้คนเป็นจำนวนมากในการออกไปหากลุ่มเป้าหมาย ซึ่งจะทำให้ต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายต่ำกว่าการสำรวจข้อมูลแบบเดิมๆ
4. ข้อมูลมีความถูกต้องมากกว่า
ผู้วิเคราะห์ข้อมูลบางท่านพบว่าข้อมูลที่ได้จากการกรอกแบบสอบถามออนไลน์จะตรงกับความเป็นจริงมากกว่า เนื่องจากผู้กรอกแบบสอบถามสามารถแสดงความคิดเห็นได้โดยไม่ต้องแสดงตัวตนออกมา โดยเฉพาะคำถามที่เกี่ยวกับเรื่องส่วนตัวหรือการแสดงความคิดเห็นที่ล่อแหลม

ข้อเสียก็มีนะ
Online Survey Research ก็ยังมีข้อเสียและข้อควรระวังอยู่หลายประการด้วยเช่นกัน
1. เราไม่สามารถทราบได้ว่าผู้ที่มาตอบแบบสอบถามของเรานั้นเป็นใคร
ดังนั้น ผลที่ออกมาจึงอาจมีแนวโน้มที่จะผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงได้ กลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสอบถามก็จะไม่กระจายมากนัก เพราะกลุ่มคนที่ใช้อินเตอร์เน็ตยังไม่สามารถเป็นตัวแทนของคนส่วนใหญ่ทุกคนได้
2. รูปแบบของการลงแบบสอบถามไว้หน้าเว็บ เรายังไม่สามารถควบคุมกลุ่มคนที่เข้ามาแสดงความคิดเห็นได้
บางกลุ่มอาจจะเข้ามาก่อกวน และบางกลุ่มอาจจะแสดงความคิดเห็นมากกว่า 1 ครั้ง เราจึงอาจจะเตรียมโปรแกรมป้องกันปัญหาไว้ก่อน เช่นการอนุญาตให้ 1 IP มาสามารถแสดงความคิดเห็นได้เพียงครั้งเดียว เป็นต้น

เว็บไซต์ที่ให้บริการ Online Survey
สำหรับท่านที่ต้องการทำ Online Survey แต่เขียนโปรแกรมไม่เป็น ก็สามารถลองไปสมัครขอใช้บริการฟรี ได้ที่เว็บไซต์ต่าง ดังนี้ www.thaimisc.com, www.212cafe.com หรือลองติดต่อไปยังเว็บไซต์ที่กลุ่มเป้าหมายหรือลูกค้าของคุณอยู่ เพื่อขอไปทำ Online Survey กับเว็บไซต์เหล่านั้นก็ได้ หากยังนึกไม่ออกจะติดต่อผมมาก็ได้ครับ

อย่างไรก็ตาม ส่วนที่สำคัญที่สุดในการทำ Survey Research ไม่ว่าจะเป็นแบบ online หรือ offline ก็คือการนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ โดยเฉพาะเมื่อเราทำ online research ที่เราไม่สามารถควบคุมกลุ่มตัวอย่างได้ การวิเคราะห์ข้อมูลจึงจำเป็นที่จะต้องใช้ความระมัดระวังเป็นอย่างมาก เพื่อข้อมูลที่ได้จะมีความถูกต้องและเป็นกลางมากที่สุด ถึงตอนนี้แล้ว ท่านอาจจะลองนึกดูว่าการทำ online survey research จะสามารถสร้างประโยชน์ให้กับเว็บของท่านได้อย่างไร